فصلنامه نقد ادبی

فصلنامه نقد ادبی

گزارشی انتقادی از بیدل‌شناسی دانشگاهی در افغانستان

نوع مقاله : مقاله مروری تحلیلی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی دانشگاه فردوسی مشهد
2 استادیار دانشگاه فردوسی مشهد
3 استاد بازنشسته گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه کابل
10.48311/lcq.2026.119120.82741
چکیده
بیدل به عنوان بزرگترین شاعر رمزآشنای معارف اسلامی و بشری در بین شعرا، فرهنگیان، دانشمندان، شخصیت‌های سیاسی دولت و عموم مردم افغانستان همواره مورد استقبال بوده است؛ جستار حاضر گامی است در تبیین چگونگی رشد و بالندگی بیدل‌پژوهی در نظام دانشگاهی افغانستان، معرفی فعالان و بازنگری دستاوردهای آن. کرسی بیدل‌شناسی در وزارت تحصیلات عالی افغانستان در سال 1340ﻫ ش. ایجاد شد. ملک‌الشعرا عبدالحق بیتاب نخستین استاد عهده‌دار اینکرسی در دانشگاه کابل که خود از اعضای مهم شورای عالی تأسیس این کرسی نیز بود، نخستین درسنامه بیدل‌شناسی را جهت تدریس برای دانشجویان تألیف کرد. در همان اوان دولت وقت افغانستان (1341-1344ش) به پایمردی فرهنگیان و به سبب اهمیت جایگاه ادبی بیدل، تصمیم به تشکیل کمیتۀ بازبینی کلیات اشعار بیدل و چاپ و تکثیر آن گرفت و به همت این کمیته کلیات بیدل در کابل به زیور چاپ آراسته گردید. سخن بیدل با عبور از مجالس مردمی و نگارش فرهنگیان آزاد و جای افتادن در مجالس و محافل رسمی و نصاب دانشگاهی راه را برای نگارش پژوهشها، پایان‌نامه‌ها و رساله‌های دانشگاهی باز نموده است؛ در طی این سالها پژوهشهای ارزنده‌ای انجام گرفته که هر یک نقش مهمی در بازشناسی جایگاه بیدل و اهمیت سخن او در ادب فارسی دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A Critical Account of University-Based Bidil Scholarship in Afghanistan

نویسندگان English

Burhanuddin Nezami 1
Maryam Salehinia 2
Inayatullah Shahrani 3
1 PhD student in Persian Language and Literature, Ferdowsi University of Mashhad
2 Ferdowsi University of Mashhad
3 Retired Professor, Department of Persian Language and Literature, Kabul University
چکیده English

Bidil, as the greatest mystical poet of Islamic and humanistic knowledge, has long been celebrated among poets, intellectuals, scholars, political figures, and the general public in Afghanistan. The present study aims to elucidate the development and flourishing of Bidil studies within Afghanistan’s academic system, to introduce key scholars in the field, and to review its achievements. The Chair of Bidil Studies was established at the Ministry of Higher Education of Afghanistan in 1961 CE (1340 AH). Malek-ol-Sho‘ara Abdul Haq Betab, the founder of this chair at Kabul University, initially prepared a teaching booklet for students. Shortly thereafter, the Afghan government (1962–1965 CE / 1341–1344 AH), recognizing the cultural significance of Bidil’s literary stature and with the support of intellectuals, decided to form a committee to review and publish the Kulliyat (Collected Works) of Bidil. Through the efforts of this committee, Bidil’s Kulliyat was printed in Kabul. Bidil’s discourse, passing from popular gatherings and scholarly writings into formal academic curricula and official circles, paved the way for the production of research articles, theses, and dissertations. Over the years, numerous valuable studies have been conducted, each contributing significantly to the reappraisal of Bidil’s position and the enduring importance of his poetry in Persian literature.

کلیدواژه‌ها English

Afghanistan
Chair of Bidil Studies
Academic Research

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 14 اردیبهشت 1405