دانشگاه تربیت مدرس فصلنامۀ نقد ادبی 2008-0360 12 46 2019 09 23 Investigating the Features and Validity Limitations of Types of Focalization in Creating Suspense and Surprise in the Novel Bamdad-e Khomar بررسی امکانات و محدودیت‌های روایی انواع کانونی‌سازی‌ در ایجاد تعلیق و غافل‌گیری در رمان بامداد خمار 7 47 18807 FA رضا نکوئی دانشگاه شیراز کاووس حسنلی دانشگاه شیراز سعید حسام پور دانشگاه شیراز Journal Article The focalizations with their validity facilities and limitations are considered as the most significant elements in creating suspense and surprise. In this article, with an approach based on the face and content traditions in the analysis of validity discourse, we seek to examine and find the validity facilities and limitations of types of focalization in creating suspense and surprise and stating the aesthetical reason of using one dominant focalization in the novel Bamdad-e Khomar. کانونیسازیها با امکانات و محدودیتهای روایی خود از مهمترین عناصر در ایجاد تعلیق و غافل‌گیری بهشمار میروند. نویسندگان مقاله با رویکردی مبتنی ‌بر سنتهای صوری و محتوایی در تحلیل گفتمان روایی، به‌دنبال بررسی و یافتن امکانات و محدودیتهای روایی انواع کانونیسازی در ایجاد تعلیق و غافل‌گیری و بیان دلیل زیباییشناسی استفاده از یک کانونیسازی غالب در رمان بامداد خمار هستند. نتایج پژوهش نشان میدهد کانونیسازیهای بیرونی و درونی به‌صورت متناوب از امکانات و محدودیتهای روایی خاص و مشترکی در توزیع اطلاعات روایی استفاده میکنند که تعلیق و غافل‌گیری را در این رمان به‌وجود می‌آورد. بر این ‌اساس، امکانات روایی آغاز از میانه، تعلیق اشیا، روایت درونهای و پی‌رنگ باز مختص کانونیسازی بیرونی، و امکانات و محدودیتهای روایی روایت رمان به‌شیوه داستانهای موازی، نقض نهی، کشمکش درونی، کانونیسازی درونی چندگانه، تکگویی نمایشی، محدودیت مکانی کانونیساز و تعلیق پس از غافل‌گیری مختص کانونیسازی درونی هستند. همچنین طرح پرسش‌های تلویحی در صحنه آغازین رمان و بخشهای دیگر آن، هم‌سازه‌اندیشی، پیشواز زمانی، بازگشت به گذشته، کشمکش بیرونی و کشمکش در مکالمه امکانات روایی مشترک کانونیسازیهای بیرونی و درونی در ایجاد تعلیق شمرده می‌شوند. در این رمان، غافل‌گیری فقط در حوزه کانونیسازی درونی صورت می‌گیرد؛ زیرا فقط این کانونیساز با تغییر ناگهانی فرایند توزیع اطلاعات روایی به خواننده‌ یا هریک از کنشگرهای رمان اطلاعات اضافی می‌دهد. همچنین کمک به تسریع غلبه جهتگیری ایدئولوژیکی کانونیساز درونی با همکاری شگردهایی مانند فرایند همدلی یکی از مهم‌ترین دلایل زیبایی‌شناسی استفاده بیشتر از کانونیسازی درونی در رمان بامداد خمار است.

https://lcq.modares.ac.ir/article_18807_549fce6b9f4c5bcf6e671dd2720f3002.pdf

دانشگاه تربیت مدرس فصلنامۀ نقد ادبی 2008-0360 12 46 2019 09 23 Metalepsis of topic and illustration مرزشکنی خیال و خبر 49 68 18808 FA تقی پورنامداریان استاد پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی محمد سامان جواهریان دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی در پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی Journal Article Metalepsis, in its narratological sense, is a trope in which an unnatural relationship is built between different levels of narrative. The natural relationship between narrative levels is formed by the act of narrating; a character from one level becomes the narrator of another. The term “Metalepsis of topic and illustration” can be coined to name a similar trope. This trope has been used for centuries in Persian poetry. Every Image comprises a topic and an illustration. The topic is what is being talked about and the illustration is what the topic is compared to. When several images are present along together, two different levels are distinguishable: the level of the topic and the level of illustration. The natural relationship between these two levels is similarity and any other relationship will result in metalepsis. As in the narratological metalepsis, there is always a paradox in the metalepsis of topic and illustration. The effect of these two kinds of metalepsis is also similar and can be humorous, fantastic, or a mixture of the two. در روایت‌شناسی، مرزشکنی به شگردی اطلاق می‌شود که در آن ارتباطی غیرطبیعی میان سطوح مختلف روایت برقرار می‌شود. رابطه طبیعی بین سطوح روایت، روایتگری است؛ یعنی شخصیت یک سطح راوی سطح دیگر می‌شود. با الهام از مرزشکنی روایی می‌توان شگردی بلاغی را نام‌گذاری کرد که سابقه‌ای طولانی در شعر فارسی دارد. هر ایماژ متشکل از دو جزء است. می‌توان جزئی را که مقصود اصلی شاعر یا گوینده دربردارد، خبر و جزئی را که برای مقایسه و آراستن می‌آید، خیال نامید. در مواردی که ایماژهای مختلف و مرتبط در کنار هم می‌آیند، دو سطح متمایز خیال و خبر قابل تشخیص است. رابطه طبیعی میان این دو سطح مشابهت است و هر رابطه غیرطبیعی دیگری نوعی مرزشکنی ایجاد می‌کند که می‌توان آن را مرزشکنی خیال و خبر دانست. در مرزشکنی خیال و خبر، همچون مرزشکنی روایی، همواره نوعی تناقض منطقی دیده می‌شود. همچنین تأثیر این دو نوع مرزشکنی نیز مشابه است و می‌تواند شوخ‌طبعانه، وهم‌انگیز یا ترکیبی از هر دو باشد.

https://lcq.modares.ac.ir/article_18808_4d01d08b5ad58aa49c662d7f5bec012a.pdf

دانشگاه تربیت مدرس فصلنامۀ نقد ادبی 2008-0360 12 46 2019 09 23 The Study of Literal Eco-Semiotics: Theory and Methodology نشانه- بوم زیست ادبی: نظریه و روش 69 89 18809 FA حمیدرضا شعیری دانشگاه تربیت مدرس فاطمه سیدابراهیمی استادیار گروه زبان انگلیسی، واحد سیرجان، دانشگاه آزاد اسلامی، Journal Article Whenever the place and quality of life simultaneously cause formation of predicates created by transmission of one situation to the other, we face eco-semiotics. As the basic elements forming human’s ecology are place and quality related to the place, therefore each ecology can be known as the tranjective chain. Berque, calls this tranjective chain mesology. Ecology can be a process if we consider a situation relating to a pre-situation and also cooperating to the next situation. In this process each existentialism is ready to be transferred to a new existentialism in the case of being put in the tranjective chain. This process formation is based on the idea that no existence is independent of the other existence. The best achievement of this mesologic idea is the deletion of bipolar world. Each existence has the ability of transmission inside the place and movement to the other existence. That’s why considering the existed experiments shows the formation of predicated based on the figures and interactive situations that each existence is completed on the process of action based on discontinue that cause its completion and transmutation. Regarding the subject, existences are various and grow up gradually inside time and place which are capable of being transferred. Our main aim of this research is showing the quality of existence growth and our main approach on this paper is formed by concentrating on human semiotics and visibility of existence. Also we’ll try to render literal eco-semiotics theory based on Berque’s mesologic idea and tranjective chain. هرگاه مکان و کیفیت زندگی در تلاقی با یکدیگر سبب شکلگیری گزارههایی شوند که بر اثر انتقال از یک وضعیت به وضعیت دیگر به‌دست آیند، با نشانه ـ بومزیست مواجهیم. عناصر شکل‌دهنده بومزیستها انسان، مکان و کیفیتی است که به مکان نسبت میدهیم. بومزیست را می‌توان زنجیرهای تراانسان ـ مکانی یا به نقل از بِرک، مزولوژی دانست که به‌معنای قابلیت انتقال، حرکت، حضور و تحول در یک مجموعه است. اگر هر موقعیتی را وابسته به یک پیش‌موقعیت و در تعامل با موقعیت بعدی بدانیم، باید بومزیست را فرایند بدانیم. در این فرایند، هر بُوِشی آمادگی تبدیل شدن به بُوِشی جدید را دارد، به این شرط که در زنجیره تراانسان ـ مکانی قرار گیرد. مهم‌ترین دستاورد دیدگاه مزولوژیک، حذف جهان دوقطبی است. حال چگونه نشانه ـ بومزیست شکل میگیرد؟ هر حضوری قابلیت جابه‌جایی در درون مکان و حرکت به‌سوی دیگری جهت تبدیل شدن به حضوری جدید را دارد. بنابراین توجه به تجربه زیسته، شکلگیری گزارهها براساس ادراک و موقعیتهای تعاملی نشان میدهد هر حضور به‌واسطه جهش و گسستهایی که سبب تکامل آن میشود، خود را در مسیر فرایند کنش تکامل میبخشد. حضورها متکثرند و درون زمان و مکان، در طول فرایند کنشی رشد میکنند. هدف اصلی این پژوهش نشان دادنِ چگونگی این رشد و امکان تکثیر و انتقال آن به گزارههای جدید است. رویکرد اصلی این مقاله با تمرکز بر نشانه ـ انسانشناسی و پدیدارشناسی حضور شکل گرفته است. همچنین با استفاده از روش تحلیل کیفی تلاش می‌کنیم تا نظریه نشانه ـ بومزیست ادبی را با تکیه بر دیدگاه مزولوژیک بِرک و زنجیره تراانسان مکانی ارائه کنیم.

https://lcq.modares.ac.ir/article_18809_f8bdcc67bbcdb2b701040f5926b90712.pdf

دانشگاه تربیت مدرس فصلنامۀ نقد ادبی 2008-0360 12 46 2019 09 23 Antitheory and Neopragmatism in Steven Knapp and Walter Benn Michaelsâ Ideas نظریه ستیزی و نئوپراگماتیسم در اندیشه استیون نَپ و والتر بن مایکلز 91 126 18810 FA مهدی جاویدشاد بخش زبان های خارجی و زبان شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شیراز علیرضا نیکویی دانشیار زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه گیلان Journal Article Nowadays, one of the most fundamental and controversial theoretical discussions in literary criticism is to evade meta-theory in literary practices. The prominent thinkers in this area, known as neo-pragmatists, include Terry Eagleton, Stanley Fish, Steven Knapp, and Walter Benn Michaels who emphasize that the course of theory and criticism has now been diverted from its original aim of advancing social justice in the early eighteenth century and has now become a fetish that solidifies and reproduces the hierarchical society. In 1980s, we witnessed the acme of theoretical discussions and practices in literary studies; yet, in this decade, anti-theory and anti-theoretical discussions come to their acme, knowing Knapp and Michaels’ ideas as one of their key manifestos. Knapp and Michaels believe that theoretical discussions have been the result of the separation of such inseparable terms as meaning-intention, language-speech acts, and theory-practice, leading to “theoretical enterprise.” These two critics argue that since authorial discussions are “empirical” issues, theoretical responses to them do not solve the problem; rather, they are merely a “theoretical temptation.” In this article, following a concise survey of thinkers in the realm of theory and related concepts, in particular anti-theory, meta-theory, and post-theory, we have attempted to explore the two’s ideas, review reactions to them and the errors in their argument, and finally investigate what message Knapp and Michaels’ article can have for our country’s literary society. امروزه یکی از بنیادیترین و بحثبرانگیزترین مباحث نظری در حوزه نقد ادبی اجتناب از کلاننظریه در خوانشهای ادبی است. نظریهپردازان برجستۀ این حوزه که با عنوان نئوپراگماتیستها شناخته میشوند، تری ایگلتون، استنلی فیش، استیون نَپ و والتر بن مایکلز نام دارند و تأکیدشان بر این است که امروزه مسیر نقد و نظریه از اهداف اولیه خود در اوایل قرن هجدهم درجهت ارتقای عدالت اجتماعی منحرف و به بت‌وارهای تبدیل شده است که به‌خودی‌خود جامعه سلسلهمراتبی را تقویت و بازتولید میکند. در دهه 1980م، شاهد اوج مباحث و خوانشهای نظری در قلمروی مطالعات ادبی بودیم؛ اما در همین دهه مباحث ضدنظری و نظریه به اوج خود میرسد و آرای نَپ و مایکلز را یکی از بیانیههای کلیدی خود بر‌میشمرد. نَپ و مایکلز معتقدند که مباحث نظری از انفصال مباحثی تجزیهناپذیر مانند معنا ـ نیت، زبان ـ کنشگفتار و نظریه ـ عمل به‌وجود آمده و مسبِب پیدایش «تجارت نظری» شده‌اند. از نظر این دو منتقد با توجه به اینکه دغدغههای مربوط به نویسنده مسائلی «تجربی»اند، واکنش نظری به این مسائل نه‌تنها راهکاری ارائه نمیکند، بلکه صرفاً یک «اغوای نظری» است. در این مقاله سعی شده است تا با مرور فشرده آرای متفکران درباب نظریه و مفاهیم هم‌بسته آن، مانند ضدنظریه، فرانظریه و پساتئوری، به‌طور خاص به اندیشه‌های این دو پرداخته شود، واکنشها به آن‌ها و خطاهای موجود در استدلالشان مرور گردد و در پایان نیز پیام مقالۀ نَپ و مایکلز برای جامعۀ ادبی کشورمان مورد بررسی قرار گیرد.

https://lcq.modares.ac.ir/article_18810_772cf17cfbe478b49a62fc40c42fec68.pdf

دانشگاه تربیت مدرس فصلنامۀ نقد ادبی 2008-0360 12 46 2019 09 23 Literary Criticism in the First Iranian Press نقد ادبی در نخستین مطبوعات ایران 127 154 18811 FA محمدرضا حاجی آقابابایی دکترای زبان و ادبیات فارسی دانشگاه علامه طباطبایی سمانه عباسی دکترای زبان و ادبیات فارسی Journal Article In the literary tradition of Iran, literary criticism was never conducted in a systematic wayand what remains bearing the title of “criticism” is mostly the result of the critic’s impression of the text which, instead of having a scientific approach, relies mostly on their literary taste. Starting from the end of Qajar period and with the various cultural and social developments at the time, criticism also experienced changes and literary critics attempted to involve scientific perspectives in their criticisms more and to avoid impression-based and idiosyncratic criticism. A growing number of press were utilized by literary critics of the time to publish their critical articles. Literary critiques published in the first Iranian press can be classified into three categories, namely theoretical discussions about literary criticism, criticism of a literary genre or trend, and criticism of literary works. In theoretical discussions, the critics elaborated on the literal and terminological definition of literary criticism and its purpose, and, outlining the necessary characteristics of a literary critic, focused on the relativeness of criticism, explaining its types, and role of the press in promoting literary criticism. In articles that focused on a particular literary genre or trend, criticism of modernists as well as of the research into literary works, and discussion of the nature of poetry and novel are more prominent. In criticisms of literary works, in addition to the content and verbal and literary features of the works, the critics sometimes focused on the moral and personal characteristics of the authors as well. نقد ادبی که در گذشته بدون داشتن معیاری علمی و مشخص بیشتر در قالب نقد الفاظ و معانی اثری ادبی مطرح بود، از دورۀ قاجار و به‌ویژه پس از نهضت مشروطه در اثر عواملی همچون امنیت و رفاه نسبی، تشویق شاعران درباری، میل به تجدد، رواج نهضت ترجمۀ آثار ادبی، رونق کار انجمن‌های ادبی و انتشار روزنامه‌ها و مجلات متعدد، با رویکردی جدید و علمی‌تر در، مقایسه با گذشته، مورد توجه منتقدان و محققان قرار گرفت. از آنجا که مطبوعات در این دوره در راستای تنویر افکار عمومی نقشی بسزا ایفا می‌کردند، در زمینۀ گسترش نقد ادبی با درج مقالات متعدد از نویسندگان منتقد نیز بسیار تأثیرگذار بودند و به عاملی مهم در رواج روحیۀ انتقادی و تألیف آثار برجستۀ ادبی تبدیل شدند. در این مقاله به‌شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی و با مرور این نوع مقالات در نخستین مطبوعات ایران، انتقادات ادبی برمبنای موضوع آن‌ها در سه حوزۀ «بحث‌های نظری دربارۀ نقد»، «نقد یک جریان یا نوع ادبی» و «نقد آثار ادبی» مشخص شده است تا نخستین تلاش‌ها در راستای ارائۀ مفهومی صحیح از نقد علمی و جهت‌گیری‌های منتقدان ادبی در این سه حوزه و درنتیجه نقش آن‌ها در گسترش نقد علمی و عملی در دوره‌های بعد مورد بررسی قرار گیرد.

https://lcq.modares.ac.ir/article_18811_ed148e0621fd22140747d13da484ba01.pdf

دانشگاه تربیت مدرس فصلنامۀ نقد ادبی 2008-0360 12 46 2019 09 23 Study of the Inappropriate and Mechanistic Applications of Vladimir Proppâs Morphology Theory in the Persian Literary Texts نگاهی به کاربرد نادرست و مکانیکی نظریۀ ریخت شناسی پراپ در متون ادب فارسی 155 187 18812 FA شکوه فورجانی زاده دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران. محبوبه خراسانی دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران. مرتضی رشیدی استادیار گروه زبان و ادبیات فارسی، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد اسلامی، نجف آباد، ایران Journal Article Structuralism is one of the most important areas of the modern literary theory, which has contributed to the creation of new subjects, the evaluation of similarities and differences, and the possibility of the analysis of the Persian literary texts based on standard universal models. Recently, Western literary theories have been increasingly used in the analysis of many literary research studies in Iran, aiming to shed some light into the hidden aspect of literary works and provide new insights. And few studies have ever not used structural and morphological approaches in their literary analysis. Based on a review of the Persian literary morphological studies conducted in different decades, the present study aimed to analyze the growth of them qualitatively and quantitatively and also to analyze their literary genres. Further, it investigated the degree to which Propp’s morphology theory has been used in a standard scientific way in these texts. Finally it was concluded that the inappropriate and mechanistic applications of Propp’s morphology theory in the Persian literary texts have led to inappropriate theory selection, simplification story elements, disregarding the goal and context of the theory, repetition of the method, poor introduction, and unrelated conclusion. ساختارگرایی یکی از مهمترین حوزه‌های نظریۀ ادبی مدرن محسوب می‌شود که در شکل‌گیری موضوعات جدید، تبیین مشابهت و همسانی، و قابلیت تحلیل متون ادب فارسی از الگوهای استاندارد جهانی سهمی اثرگذار داشته است. اقبال به نظریههای غربی و کاربرد الگوهای ریختشناسی امروزه چنان مورد توجه قرار گرفته که بسیاری از مقالات و تحقیقات ادبی با هدف روشن کردن زوایای پنهان متون و ارائۀ دستاوردهای نوین برپایۀ این نظریهها تحلیل شده است و کمتر نقدی را میتوان یافت که از کارکردهای ساختاری و ریختشناسی بیبهره باشد. این مقاله با واکاوی مقالات علمی ـ پژوهشی، به مطالعه رشد کیفی و کمّی پژوهشهای ریختشناسی در دهههای مختلف و بررسی ژانر ادبی آن‌ها پرداخته است و با سنجش میزان انطباق اصولی استفاده از این نظریه با شیوۀ علمی و استاندارد الگوی پراپ، آسیبهای کاربرد این نظریه بر متون را همراه با شواهد، انتخاب نادرست نظریه، سادهسازی عناصر داستان، بیتوجهی به هدف و بستر نظریه، تکرار روش، نارسایی و ضعف مقدمه و نتیجهگیری بیارتباط معرفی کرده است.

https://lcq.modares.ac.ir/article_18812_ff5f900bac84c058978c6b16f895131f.pdf