دانشگاه تربیت مدرس فصلنامۀ نقد ادبی 2008-0360 11 43 2018 12 22 Bozorg Alavi’s “Gileh Mard”: Against Ideology or an Ideological Apparatus? «گیله‌مرد» بزرگ علوی: علیه ایدئولوژی یا ابزاری ایدئولوژیک؟ 39 61 18787 FA مهدی جاویدشاد دانشجوی دکتری بخش زبان های خارجی و زبان شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شیراز بهی حدائق استادیار بخش زبان های خارجی و زبان شناسی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه شیراز Journal Article In a controversial decision, Louis Althusser classifies literature as the apparatuses through which the dominant ideology is disseminated. Yet, is it possible to place the works that explicitly expose State Apparatuses in such classification? Bozorg Alavi’s “Gileh Mard” uncovers power exertion of the dominant system on a character who has ignored and challenged class coalition. The powerful presence of Repressive State Apparatus, and to some extent Ideological Apparatuses, indicate the writer’s awareness of the functions of apparatuses in changing individuals into the system’s desired subject, and this portrayal is probably an indication of his inclination to dissect such power functions for his readers. This claim is supported by the fact that Alavi was self-consciously leftist in politics and realism in depicting social disorders was one of his writing styles. The question that arises is whether Alavi’s “Gileh Mard” is a literary product that shakes the pillars of ideology, or the short story itself becomes finally an Ideological State Apparatus, serving the dominant system? While the present research provides an Althusserian answer to this question through referring to Lenin and Philosophy and “A Letter on Art”, it explores the shortcomings of the Althusserian approach through the “aesthetic of reception”. در اقدامی بحث‌برانگیز، لویی آلتوسر ادبیات را در زمره ابزاری می‌داند که به‌وسیله آن ایدئولوژی حاکم اشاعه پیدا می‌کند. با وجود این، آیا آثاری را که به‌وضوح ابزارهای حکومتی را تبیین می‌کنند، می‌توان در این دسته‌بندی جای داد؟ داستان کوتاه «گیله‌مرد» نوشته بزرگ علوی به افشای اعمال قدرت نظام حاکم در قبال شخصیتی می‌پردازد که قواعد نظم طبقاتی را زیر پا گذاشته است. حضور پررنگ ابزارهای سرکوبگر حکومتی، و تاحدی ابزارهای ایدئولوژیک، در طول داستان نشان‌دهنده وقوف نویسنده به کارکردهای این اسباب و وسایل در تبدیل افراد به سوژه مورد نظر سیستم است که احتمالاً این تصویرگری حاکی از تمایل او به تشریح این کارکردها برای مخاطبان خود است. این ادعا از این جهت قابل طرح است که علوی در سیاست چپ‌گرا بوده و در بیان نابسامانی‌های اجتماعی، واقع‌گرایی از سبک‌های نوشتار اوست. در اینجا این سؤال مطرح می‌شود که آیا داستان «گیله‌مرد» علوی تولیدی فرهنگی است که پایه‌های ایدئولوژی حاکم را به لرزه درمی‌آورد یا اینکه درنهایت خودِ داستان به ابزاری ایدئولوژیک تبدیل می‌شود و در خدمت نظام حاکم درمی‌آید. درحالی که پژوهش حاضر از طریق ارجاع به کتاب لنین و فلسفه و مقاله «سخنی درباب هنر» پاسخی آلتوسری به این سؤال می‌دهد، از طریق دیدگاه «زیبایی‌شناسی دریافت» کاستی‌های رویکرد آلتوسری را نیز تبیین می‌کند. https://lcq.modares.ac.ir/article_18787_ce9d84d48b2448b7e7c4bac79f5a7bd9.pdf