دانشگاه تربیت مدرس فصلنامۀ نقد ادبی 2008-0360 5 19 2012 11 21 Narrative Shift in Persian Folktales and Literary Fiction روایتگردانی در قصه های عامیانه و داستانهای نوین فارسی 1 20 18552 FA حسین صافی پیرلوجه عضو هیئت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی Journal Article The ‘diachronic approach to narrative studies’ may take different directions, one of them being a typological research on narrative texts, and the other, a genealogical enquiry into the modern ways of storytelling as to see how they have historically originated from a certain group of folktales. Assuming, in the same vein, that some relics of Persian formulaic oral narration should have survived—through functional modification, or even obliteration— into the Iranian literary fiction, this article introduces just one instance of these Persian-folktale-specific formulae, drawn out from a bulk of more than 270 texts whose inscription dates back at least to 70 years ago. Then the question is whether the formula has completely vanished away, or simply alternated between a number of functions. برای «روایت پژوهیِ درزمانی» عرصه های گوناگونی را می توان متصور شد که گونه شناسیِ روایت در دوره های تاریخی مختلف یکی از آنهاست، و جستن پیشینه ی فنون داستان پردازیِ نوین در قصه های عامیانه ی بومی یکی دیگر. در همین راستا و با این گمان که حتا در صورت تغییر کارکرد یا چه بسا نقش باختگیِ کاملِ روایت نماهای شفاهی، باید آثاری از آنها در رمان و داستان کوتاه فارسی به جا مانده باشد، نگارنده ی مقاله ی حاضر بر آن بوده تا پس از معرفیِ نمونه ی ظریفی از این قالب های کلامیِ خاصِ روایت در پیکره ای مشتمل بر دویست و هفتاد قصه ی عامیانه که دست کم هفتاد سال از گردآوری و ثبت هرکدام می گذرد، روند زوال یا صرفاً تحول نقشی این قالب ها را در ادبیات داستانی ایران پی بگیرد. (حوزه های درخور روایت پژوهیِ تطبیقی میان قصه های عامیانه و داستان های نوین فارسی، دامنه ای چنان گسترده و بکر را می پوشاند که حتا ترسیم حدود آن از حوصله ی این جستار بیرون است. پس جای شگفتی نخواهد بود اگر آنچه در پی می آید صرفاً حاصل بررسیِ مقابله ایِ ساز وکارِ روایتگردانی میان صحنه های موازی یا متناوب در دویست وهفتاد قصه ی عامیانه ی ایرانی و پیکره ای شاملِ بیش از سیصد داستان معاصر فارسی باشد.) https://lcq.modares.ac.ir/article_18552_760068c53be11fe9b6b6638985cf7da6.pdf