دوره 11، شماره 42 - ( 1397 )                   جلد 11 شماره 42 صفحات 0-0 | برگشت به فهرست نسخه ها

XML Print


Download citation:
BibTeX | RIS | EndNote | Medlars | ProCite | Reference Manager | RefWorks
Send citation to:

سلطانی بهروز. آسیب‌شناسی کاربرد استعاره در فرایند نظریه‌پردازی فرمالیسم مکانیکی. نقد ادبی. 1397; 11 (42)

URL: http://journals.modares.ac.ir/article-29-25479-fa.html


چکیده:   (413 مشاهده)
ارمغان‌نظریه‌های‌ادبی‌تحلیل‌نظام‌مند‌ماهیّت‌ادبیات است. نخستین مرحله از تکامل فرمالیسم‌روسی «فرمالیسم‌مکانیکی» یا «فرمالیسم‌تقلیل‌گرایی» نام دارد. این نظریه در ژرف‌ساخت اندیشگانی خود برای تبیین ماهیت ادبیات از اسم‌انگاشت «ادبیات ماشین است» بهره می‌برد. هر چندتبیین ماهیّت ادبیات از طریق استعارۀماشین زمینۀ بروز‌خلاقیت و تسهیل در توضیح و تبیین نظریه را برای نظریه‌پرداز فراهم می‌کند ولی پژوهش‌های معاصر نشان می‌دهد که استعاره‌ها فرایند ادارکی نظریه‌پرداز و در نتیجه فرایند مطالعۀ موضوع و فرمول‌بندی نهایی نظریۀ را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهند و به نوبۀ خود در بحث انتقال نظریۀ ادبی به سایر فرهنگ‌ها، کژکارکردهایی نیز خواهند داشت. چرا که ادراک هستی‌شناختی، معرفت‌شناختی و روش‌شناختی همۀ فرهنگ‌ها از حوزۀ مفهومی‌استعارۀ‌«ماشین» یکسان‌نیست. ازین‌رو، شاهد ظهور نوعی مطالعات فرمالیستی در زبان‌های مقصد، مانندزبان فارسی هستیم‌که تلقی خاصی‌از روش‌شناسی فرمالیستی دارند. بنابراین این نوشتار در صدد است با رویکرد توصیفی‌ ـ تحلیلی‌کارکردها و کژکارکردهای استعارۀ ماشین را در تبیین ماهیت اثر ادبی در فرایندنظریه‌پردازی فرمالیسم مکانیکی و نیز انتقال آن‌بررسی کند. برای این منظور ضمن بررسی ریشه‌های فکری و اندیشگانی اندیشۀ جهان‌ماشینی به نقش تقلیل‌گرایی‌دکارتی در شکل‌گیری سطوح مختلف نظریۀ فرمالیستی می‌پردازیم و سپس بر پایۀ علل اربعۀ ارستویی به مقایسۀ ماشین و ادبیات می‌پردازیم و تفاوت‌های ادراکی «ماشین» را در زبان‌های روسی، انگلیسی و فارسی به شکل مختصر بررسی می‌کنیم. بررسی‌ها نشان می‌دهد که تبیین ماهیت ادبیات بر مبنای استعارۀ مکانیکی، در مرحلۀ نظریه‌پردازی موجب شده است نظریه‌پرداز در فرمول‌بندی نظریه برای رسیدن به یک روش‌شناسی خلاق و سازگار با اثر ادبی ناکام بماند، و در مرحلۀ انتقال نیز تفسیر و کاربست آن با نوعی بدفهمی مواجه شود.
     

دریافت: ۱۳۹۶/۱۱/۲۵ | پذیرش: ۱۳۹۷/۷/۳

ارسال نظر درباره این مقاله : نام کاربری یا پست الکترونیک شما:
CAPTCHA code